ΠΩΣ ΝΑ ΜΕΓΑΛΩΣΕΤΕ ΑΝΘΕΚΤΙΚΑ ΠΑΙΔΙΑ

Ανθεκτικά ονομάζουμε τα παιδιά που είναι σε θέση να προσαρμοστούν εύκολα παρά τις αντίξοες καταστάσεις που θα βρεθούν στη ζωή τους. Οι γονείς, το σχολείο και οι κοινωνία έχουν σημαντική επιρροή πάνω στην ικανότητα του παιδιού στην επιμονή, στον να υπερπηδά τα εμπόδια και να δημιουργεί ένα ελπιδοφόρο μέλλον για τον εαυτό του.  Όταν τα παιδιά δέχονται το ενδιαφέρον και την φροντίδα ενηλίκων οι οποίοι έχουν υψηλές προσδοκίες ως προς την επιτυχία τους, είναι πιο πιθανό τα παιδιά αυτά να αντέξουν καλύτερα τις αρνητικές επιρροές και να  γίνουν υπεύθυνοι ενήλικες.

Τι μπορείτε να κάνετε;

1.  Δείξτε σεβασμό και αγάπη προς όλα τα παιδιά.

Θα πρέπει να τους απευθύνεστε με το όνομά τους, και όχι με υποκοριστικά ή επίθετα που τυχόν τα υποβιβάζουν (έστω και για αστείο) βάση κάπου τυχαίου γεγονότος.  Θα πρέπει να δείχνετε ενδιαφέρον για τις ασχολίες τους να απαντάτε πάντα στο κάλεσμά τους και να ενθαρρύνετε δημιουργικές ασχολίες με ενθουσιασμό.

2. Ενθαρρύνετε το αίσθημα του ανήκειν και της υπευθυνότητα στο σπίτι.

Τα παιδιά μπορούν να συμμετέχουν στις δουλειές του σπιτιού, από μικρή ηλικία. Αρχικά μπορούν να βοηθούν το γονέα εικονικά ώστε να μάθουν τι πρέπει να κάνουν λαμβάνοντας παράλληλα ενθάρρυνση και την αίσθηση ότι συμπεριλαμβάνονται και ότι μπορούν. Αργότερα είναι σημαντικό για ένα παιδί να μάθει πως έχει μερίδιο ευθύνης στο σπίτι και του αναλογούν κάποιες εργασίες μέσα ή έξω από αυτό για τις οποίες θα είναι αποκλειστικά υπεύθυνο. Και πάλι εδώ ο γονέας πρέπει να δείξει εμπιστοσύνη και να ενθαρρύνει το παιδί να πιστέψει αρχικά πως μπορεί να το κάνει αλλά και φυσικά να παραμείνει δίπλα του με υπομονή μέχρι να το μάθει και να μπορεί να το κάνει με επιτυχία μόνο του. Μην ξεχνάτε επίσης να συμπεριλαμβάνετε τα παιδιά σε σημαντικές αποφάσεις που αφορούν όλη την οικογένεια (όπως π.χ. μια μετακόμιση) και να λαμβάνετε σοβαρά υπ’ όψιν το συναίσθημά τους, και όχι να τους επιβάλλετε χωρίς εξήγηση μια κατάσταση που έχει άμεσο αντίκτυπο στη ζωή τους.

3. Αναγνωρίστε και πιστέψτε στη αξία κάθε παιδιού.

Ενισχύστε τα παιδιά να μπορούν να εκφράζουν τις ιδέες τους με εμπιστοσύνη και σιγουριά. Μάθετέ τα να έχουν στόχους και κριτική σκέψη. Αναγνωρίστε και επιβραβεύστε κάθε προσπάθεια και αυθεντικότητα σκέψης και ιδεών.

4. Προωθήστε την συνεργασία αντί τον ανταγωνισμό.

Φτιάξτε ένα περιβάλλον στο οποίο τα παιδιά αισθάνονται ασφάλεια και αποδοχή.  Αναγνωρίστε κάθε ατομική βελτίωση, αντί να επικεντρώνεστε στο ποιός είναι ο εξυπνότερος, ο πιο γρήγορος ή ο πιο ταλαντούχος. Δώστε απλόχερα την αναγνώριση και επιβραβεύστε την ατομική αλλά και την ομαδική προσπάθεια.

5. Διδάξτε τα παιδιά σας τους κανόνες κοινωνικής διάδρασης.

Η ενσυναίσθηση και η επικοινωνία πρέπει να προβάλλονται και να επισημαίνονται. Να προσέχετε να αποφεύγετε αλλά και να σταματάτε το πείραγμα, το κουτσομπολιό, την παραγκώνιση και άλλα συμπεριφορές κοινωνικού εκφοβισμού. Μπορείτε να παίξετε θέατρο με τα παιδιά σας ενισχύοντας ρόλους φιλίας και ενδυνάμωσης.

6. Μάθετε στα παιδιά σας πως να λύνουν προβλήματα.

Για να κατακτήσουν τα παιδιά σας την αυτεπίγνωση και τον αυτοέλεγχο ακολουθείστε τα παρακάτω βήματα:

Α. Ρωτήστε «Ποιό είναι το πρόβλημα;»

Β. Ρωτήστε «Τι μπορώ να κάνω;»

Γ. Κάντε μια λίστα με προτάσεις.

Δ. Αποφασίστε με ποιά θα προχωρήσετε

Ε. Δοκιμάστε τη.

ΣΤ. Ρωτήστε: « Ήταν επιτυχής;»

Ζ. Αν όχι, ρωτήστε «Τι πρέπει να κάνω τώρα;»

7. Βοηθήστε τα παιδιά να ανακαλύψουν τα ταλέντα και τα δυνατά τους σημεία.

Παροτρύνετε τα παιδιά να φανταστούν τους εαυτούς τους να κάνουν κάτι αξιοσημείωτο και σημαντικό. Αφού βάλουν τους στόχους τους, συζητήστε τους τρόπους ώστε να τους επιτύχουν και αναζητήστε τις επιλογές που τυχόν  θα πρέπει να κάνουν.

8. Προβάλλετε συμπεριφορές υπομονής και επιμονής, συναισθηματικής ωριμότητας και υγείας.

Να είστε οργανωμένοι, σταθεροί και να χρησιμοποιείτε κατάλληλη διαχείριση. Να είστε αυθεντικοί και ο εαυτό σας και να αποφεύγετε να χρησιμοποιείτε ντροπιαστικά ή σαρκαστικά σχόλια.

9. Δημιουργείστε έναν υγιή συναισθηματικό δεσμό με τα παιδιά σας.

Είστε οι πιο σημαντικοί δάσκαλοι για τα παιδιά σας, και ως πρότυπα θα πρέπει να περνάτε ποιοτικό χρόνο εκπαιδεύοντας, διδάσκοντας και παρουσιάζοντας αυτές τις συνήθεις και τις αξίες που θέλετε το παιδί σας να έχει.

10. Το μόνο που χρειάζεστε είναι αγάπη.

Αυτό που θα πρέπει να νιώθουν τα παιδιά σας είναι πως θα είστε πάντα κοντά τους για να νιώθουν ασφαλής και τόσο σε απόσταση για να νιώθουν αυτοδύναμα. Και το μόνο πράγμα που δεν θα διαπραγματευτείτε ποτέ είναι η αγάπη και η υποστήριξη σε κάθε στάδιο της ζωής τους.

Να θυμάστε πως ένας «επιτυχημένος» γονέας δεν είναι αυτός που μεγάλωσε το παιδί με τους καλούς βαθμούς, την καλή δουλειά, την καλή οικογένεια και το ακριβό αυτοκίνητο αλλά ο γονέας που μεγάλωσε ένα παιδί ευτυχισμένο με ή  χωρίς αυτά.

ΒΟΗΘΩΝΤΑΣ ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΝΑ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΤΟΥΝ ΤΟ ΘΥΜΟ ΤΟΥΣ

Όλοι οι άνθρωποι αισθάνονται θυμό. Τα παιδιά όμως έχουν μια δυσκολία στο να αποφορτίσουν σωστά τα έντονα συναισθήματα. Ο θυμός είναι μια αντίδραση σε μία πραγματική ή όχι αίσθηση απώλειας ή άγχους. Επέρχεται όταν η αυτοεκτίμηση, το σώμα, η ιδιοκτησία, οι αξίες ή τα δικαίωμα ενός ατόμου απειλούνται. Είναι η συνήθης αντίδραση όταν αισθάνεται κανείς παρεξηγημένος, απογοητευμένος, πληγωμένος ή ντροπιασμένος.

Τα παιδιά συχνά αποδίδουν το θυμό τους σε συμβάντα ή άλλα άτομα αντί να αναλάβουν την ευθύνη του. Αν τα παιδιά δεν μάθουν να ελευθερώνουν το θυμό τους σωστά, μπορεί να συσσωρευθεί και να εκτονωθεί με ακατάλληλους τρόπους ή να εσωτερικευθεί και να καταστρέψει την αίσθηση της αξίας του εαυτού. Όταν τα παιδιά εκφράζουν το θυμό τους με ακατάλληλο τρόπο, μπορεί να σημαίνει ότι στερούνται της ικανότητας να διαχειριστούν τα συναισθήματά τους με θετικό τρόπο.

Για να βοηθήσουμε τα παιδιά να γίνουν συναισθηματικά ικανά εκτός από τους γονείς μπορούν να βοηθήσουν και οι εκπαιδευτικοί. Συγκεκριμένα θα πρέπει να τα βοηθήσουμε:

1. Να κατανοήσου το θυμό τους και τα συναισθήματα των άλλων
2. Να αναπτύξουν θετικές ικανότητες διάδρασης.
3. Να αντιληφθούν πως είναι υπεύθυνοι για τις επιλογές τους
4. Να μάθουν πώς να εκφράζουν το θυμό τους με τρόπους που να μην είναι επιζήμιοι ούτε για τον εαυτό τους ούτε για τους άλλους.

Πως μπορεί να γίνει αυτό;

• Ενισχύστε την αποδοχή κάθε παιδιού ως ένα σημαντικό άτομο που αξίζει σεβασμό
• Επισημάνετε τα δυνατά σημεία κάθε παιδιού
• Φροντίστε οι προσδοκίες σας να είναι αντίστοιχες με το βαθμό ανάπτυξης κάθε παιδιού
• Να παρέχετε ένα ασφαλές, υπεύθυνο, αλλά και προβλέψιμο περιβάλλον
• Δώστε στα παιδιά την ευκαιρία να έχουν επιλογές
• Χρησιμοποιείστε ειλικρινή, σταθερά μηνύματα, που συνάδουν με τις εκφράσεις του προσώπου σας και τη γλώσσα του σώματός σας.
• Να είστε δίκαιοι, υποστηρικτικοί και σταθεροί. Ποτέ μην κοροϊδέψετε ένα παιδί.
• Παρατηρήστε και αναγνωρίστε την σωστή συμπεριφορά
• Διδάξτε το πάρσιμο αποφάσεων αλλά και ικανότητες λύσης προβλημάτων
• Χρησιμοποιείστε κούκλες ή βίντεο για να μεταδώσετε τις έννοιες των κοινωνικών ικανοτήτων
• Συμπεριλάβετε τα παιδιά όταν εφαρμόζετε κανόνες όπως

1. Είμαστε ευγενικοί με τους άλλους
2. Ακούμε τους άλλους
3. Είμαστε εγκρατείς
4. Λύνουμε τις διαφορές μας ειρηνικά
5. Τι συνέβη πριν ακριβώς από το ξέσπασμα;
6. Πως αισθάνεται το παιδί;
7. Τι θέλει ή χρειάζεται;
8. Τι μπορώ να κάνω για να νιώσει καλύτερα το παιδί;
9. Τι θέλεις ή χρειάζεσαι;
10. Πως μπορώ να βοηθήσω;
11. Τι μπορείς να κάνεις εσύ για να βοηθήσεις;
12. Σταμάτα και σκέψου
13. Ηρέμησε και πάρε βαθιές εισπνοές
14. Μέτρα αργά
15. Σφίξε το σώμα σου και έπειτα χαλάρωσέ το
16. Βρες ένα ήρεμο μέρος να κάτσεις μόνος σου
17. Γράψε για τα συναισθήματά σου
18. Μίλα σε κάποιον για το πώς αισθάνεσαι
19. Βρες λύσεις
20. Ξεφύλλισε ή διάβασε ένα βιβλίο
21. Ζωγράφισε ή παίξε με πλαστελίνη
22. Ασκήσου, περπάτα ή τρέξε
23. Παίξε μουσική ή τραγούδησε
24. Ξεκουράσου ή κάνε ένα ντους
25. Αγκάλιασε κάποιον, ένα κατοικίδιο ή ένα «αρκουδάκι»

• Κάνετε τους κανόνες ξεκάθαρους και εύκολους με σημαίνουσες επιπτώσεις οι οποίες είναι αντίστοιχες της ηλικίας του παιδιού.
• Να αναγνωρίζετε άμεσα σημάδια πως το παιδί είναι θυμωμένο, όπως κόκκινο πρόσωπο, σφιγμένοι μύες ή γροθιές.
• Κατανοήστε πως όταν ένα παιδί έχει πονοκέφαλο, πόνους στομάχου ή απόμακρη συμπεριφορά μπορεί να είναι σημάδι καταπιεσμένου θυμού
• Παρατηρείστε το παιδί προσεκτικά, επισημαίνοντας συμπεριφορές θυμού. Αναρωτηθείτε:

• Να έχετε το νου σας για ξεσπάσματα θυμού και να χρησιμοποιείτε ασχολίες για να τα αποφορτίσετε. Για παράδειγμα, αν το παιδί θυμώνει όταν είναι ώρα να πάει για ύπνο, μιλήστε με το παιδί πριν από αυτή την ώρα και μοιραστείτε τις προσδοκίες σας. Έπειτα επιβραβεύστε το παιδί όταν φερθεί με ηρεμία.
• Αποφύγετε την παρέα με παιδιά που εγείρουν διαμάχες.
• Βοηθείστε τα παιδιά να καταλάβουν πως ο θυμός είναι ένα φυσιολογικό συναίσθημα και όλοι το έχουν. Πείτε: «Είναι οκ να αισθάνεσαι θυμωμένος, αλλά δεν είναι οκ να βλάπτεις τον αυτό σου ή άλλους»
• Σταματήστε τις επιθετικές συμπεριφορές. Πείτε: «Δεν μπορώ να σας αφήσω να τσακώνεστε», ή «Δεν μπορώ να σε αφήσω να με χτυπάς». Έπειτα απομακρύνετε το παιδί όσο προσεκτικά γίνεται.
• Αν το παιδί είναι εκτός εαυτού, πηγαίνετε το σε ένα ήρεμο μέρος οπού μπορεί να ηρεμήσει.
• Προσπαθήστε να μην παίρνετε το ξέσπασμα του παιδιού προσωπικά. Διαχειριστείτε το παιδί ήρεμα και βάσει γεγονότων.
• Αναγνωρίστε τα δυνατά συναίσθημα, βοηθώντας το παιδί να ελέγξει τον εαυτό του. Πείτε για παράδειγμα, «Θα πρέπει να είναι δύσκολο να παίρνεις ένα χαμηλό βαθμό ενώ προσπάθησες τόσο πολύ»
• Βοηθείστε το παιδί να χρησιμοποιεί συναισθηματικό λεξιλόγιο. Διαβάστε βιβλία που ζητούν από τα παιδιά να λεξικοποιούν στιγμές που ένιωσαν διάφορα συναισθήματα.
• Χρησιμοποιείστε λέξεις συναισθήματος για να βοηθήσετε τα παιδιά να κατανοήσουν πως αισθάνονται οι άλλοι. Για παράδειγμα: « Η Μαρία κάθεται μόνη της και φαίνεται λυπημένη, μπορεί να νιώθει μοναξιά» ή «Όταν ο Γιώργος σκόνταψε και έπεσε φαινόταν ντροπιασμένος.»
• Βοηθείστε τα παιδιά να κατανοήσουν τα δικά τους συναισθήματα λεξικοποιώντας τα. «Σε έκανε να αισθάνεσαι θυμωμένος όταν γελούσαν μαζί σου»
• Ακούστε και αναγνωρίστε χωρίς κριτική τα συναισθήματα που εκφράζει το παιδί. Έπειτα βοηθείστε το παιδί να αναγνωρίσει το αληθινό συναίσθημα πίσω από τον θυμό, όπως θλίψη, απογοήτευση, φόβος ή άγχος. Για παράδειγμα: «Σε πλήγωσε όταν ο φίλος σου ήταν σκληρός μαζί σου» ή «τρόμαξες όταν σε κυνηγούσε εκείνο το παιδί».
• Ενισχύστε το παιδί ώστε να αποδέχεται το θυμό του και να τον ελέγχει ρωτώντας το: «Έκανα κάτι που δημιούργησε το πρόβλημα; Αν ναι, τι μπορώ να κάνα για να επανορθώσω; Πως μπορώ να φροντίσω να μην ξανασυμβεί;»
• Διευκολύνετε την επικοινωνία με το παιδί ή μεταξύ των παιδιών ρωτώντας :

• Βοηθείστε τα παιδιά να καταλάβουν πως μπορούν να επιλέξουν πώς να φερθούν όταν αισθάνονται θυμό. Μάθετέ τους αυτό-έλεγχο και πώς να χειρίζονται αρνητικές  παρορμήσεις.
• Υποστηρίξτε πως τα παιδιά πρέπει να είναι υπεύθυνα για τις πράξεις τους. Εφαρμόστε δίκαια τις επιπτώσεις.
• Συνεργαστείτε με τους υπόλοιπους ενήλικες στη ζωή ου παιδιού έτσι ώστε σε κοινό μέτωπο να ανταποκριθείτε σταθερά και με τρυφερότητα στις ανάγκες του να είναι αποδεκτό και ασφαλές ως μια σημαντική ύπαρξη.
• Ποτέ μην προσπαθήσετε να υπερβείτε σε ένταση το ξέσπασμα του παιδιού ώστε να το κατευνάσετε, διαιωνίζετε και ενισχύεται μια κακή και επιζήμια συμπεριφορά.
• Αν πιστεύετε πως το πρόβλημα είναι πέραν των δυνατοτήτων σας, ζητήσετε βοήθεια ειδικού.
• Τέλος βρείτε διεξόδους εκτόνωσης και για τα δικά σας έντονα συναισθήματα,  ώστε να έχετε την δύναμη και αντοχή να δεχτείτε και των παιδιών σας.

ΤΟ ΤΡΑΥΜΑ ΤΩΝ ΕΞΩΣΥΖΥΓΙΚΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ

Είναι οι εξωσυζυγικές σχέσεις που διαλύουν ένα γάμο ή μήπως οι προβληματικοί γάμοι οδηγούν σε εξωσυζυγική σχέση;. Δημιουργεί η εξ/γική σχέση ένα ανυπέρβλητο εμπόδιο ή μπορεί ένας γάμος να σωθεί μετά από αυτή;

Οι εξωσυζυγικές σχέσεις είναι σύμπτωμα αλλά σύμπτωμα τίνος; Αποφυγή οικειότητας, αποφυγή σύγκρουσης, σεξουαλικός εθισμός, κ.α., κάθε ένα σηματοδοτεί ένα πρόβλημα στο γάμο. Υπάρχουν ακόμα πολλοί εξωτερικοί παράγοντες που μπορεί να ωθήσουν έναν οι και τους δύο συντρόφους στο να αναζητήσουν εξ/γική σχέση. Όπως θέματα οικογενειακών παρεμβολών, στερεότυπα για την επικράτηση των φύλων, ηλικιακά μεταβατικά στάδια, επαγγελματικό στρες ή και συνδυασμός αυτών. Φυσικά θα πρέπει να συμπεριληφθεί και το πολιτισμικό κομμάτι του θέματος που διαφέρει κατά πολύ μεταξύ των Ευρωπαϊκών και των Ασιατικών χωρών.

Το επώδυνο τραύμα της εξ/γικής σχέσης χρειάζεται μια ιδιαίτερα ανθεκτική και επίμονη θεραπευτική βάση ώστε να μπορέσει το ζευγάρι να ενωθεί και πάλι. Ο/Η «απατών/ούσα» σύζυγος, πρέπει να αναλάβει το εκατό τοις εκατό της ευθύνης, που αναζήτησε εκτός γάμου, να «λύσει» τα συζυγικά προβλήματα, να ζητήσει συγχώρεση με

(1) «Συγγνώμη»,

(2) «Δε θα το ξανακάνω ποτέ», και

(3) «Πως μπορώ να στο αναπληρώσω».

Παρόλα αυτά, εμπίπτει σε κάθε σύντροφο ξεχωριστά να αναλάβει την ευθύνη για την συμβολή του/της στο ρήγμα που υπέστη η σχέση. Κάτι που θα βοηθήσει την καλύτερη κατανόηση των κοινών αλλά και των ατομικών διλημμάτων. Δεν είναι σαφές πότε και από ποιόν ξεκίνησε αυτό το ρήγμα. Αφού και οι δύο φέρουν ευθύνη του προβλήματος, δεν υπάρχουν «άγιοι» και «αμαρτωλοί» ή θύματα και θύτες. Όλοι χάνουν ή όλοι κερδίζουν. Στο παιχνίδι των σχέσεων δεν υπάρχει ισοπαλία. Κάθε σύζυγος είναι εκατό τοις εκατό υπεύθυνος για το πενήντα τοις εκατό της ευθύνης της σχέσης αλλά και της δικής του συναισθηματικής υγείας.

Περιγράφοντας το τι αισθάνεται  ο/η απατημένος/η σύζυγος παρατηρούμε θλίψη, οργή, ντροπή, ενοχή ακόμα και συναισθηματική παράλυση. Βέβαια, ούτε όλοι που ανακάλυψαν ότι τους απατούν πληγώνονται το ίδιο, ούτε αυτοί που απάτησαν και ανακαλύφθηκαν επηρεάστηκαν το ίδιο.

Η απώλεια της εμπιστοσύνης, και το τραύμα στην συντροφικότητα αλλάζει για πάντα τη σχέση. Όπως με όλα τα σημαντικά τραύματα δεν ξεπερνιέται απλά. Η ζωή δίνει πάντα μια διαφορετική έκβαση. Η συγχώρεση περιλαμβάνει ωριμότητα και εν συναίσθηση. Η οικειότητα, η σύνδεση και η ευαλωτότητα είναι αλληλένδετα στις ενήλικες ερωτικές σχέσεις.

Η εξ/γική σχέση δεν χρειάζεται να είναι το τέλος. Μπορεί να είναι μια καινούργια αρχή γεμάτη από κατανόηση, συμπόνια, συγχώρεση και εμπιστοσύνη.  Το να μάθει ένα ζευγάρι εποικοδομητικές τεχνικές επικοινωνίας και να είναι διατεθειμένο να τις χρησιμοποιήσει είναι ένα πολύ ωφέλιμο «ρίσκο». Η θεραπεία ζεύγους είναι το ιδανικό πλαίσιο για να μάθει ο /η κάθε σύντροφος ξεχωριστά αλλά και ως ομάδα τον τρόπο να προχωρήσουν μαζί με νέα οπτική των «θέλω» τους, αλλά και των κοινών τους στόχων μέσα από αμοιβαίο σεβασμό, αγάπη και υποστήριξη.

OTAN ENA ΚΟΝΤΙΝΟ ΜΑΣ ΠΡΟΣΩΠΟ, ΠΙΣΤΕΥΟΥΜΕ ΟΤΙ ΠΑΣΧΕΙ ΑΠΟ ΑΛΚΟΟΛΙΣΜΟ

Τα πρόσωπα που έχουν πρόβλημα με το αλκοόλ συχνά πιστεύουν ότι δεν έχουν πραγματικό πρόβλημα  με το ποτό, όπως επίσης πιστεύουν ότι  βλάπτουν μόνο τον εαυτό τους, αλλά αυτό δεν είναι αλήθεια.

Σχεδόν απαρέγκλιτα συγγενείς και φίλοι πληγώνονται από το πρόβλημα.

Αν κάποιος που αγαπάτε έχει θέμα με το ποτό υπάρχουν πολλά πράγματα που μπορείτε να κάνετε για να βοηθήσετε τον εαυτό σας και τον φίλο ή το μέλος της οικογένειας σας.

ΑΝΑΛΑΒΕΤΕ ΔΡΑΣΗ

Μπορείτε σε πρώτη φάση να ζητήσετε βοήθεια από ομάδες ή υπηρεσίες όπως είναι   η Μονάδα Απεξάρτησης Αλκοολικών(που ανήκει στο ΨΝΑ),ΚΕΘΕΑ, οι ΟΜΑΔΕΣ ΑΛΛΑΝΩΝ.

Οι ομάδες αυτές μπορούν να σας βοηθήσουν να κατανοήσετε καλύτερα το πρόβλημα του αγαπημένου σας προσώπου, να αντιληφθείτε ότι δεν ευθύνεστε για αυτό και ότι δεν μπορείτε να τον υποχρεώσετε να σταματήσει να πίνει.

ΜΙΛΗΣΤΕ

Εκφράστε με σαφήνεια την ανησυχία σας για τον άνθρωπο που ενδιαφέρεστε και αγαπάτε, με έναν τρόπο που να δείχνει ότι νοιάζεστε.

ΦΡΟΝΤΙΣΤΕ ΤΟΝ ΕΑΥΤΟ ΣΑΣ

Αναζητήστε ανθρώπους και πλαίσια που μπορούν να σας στηρίξουν. Να θυμάστε ότι δεν είστε μόνοι και προσπαθήστε να διατηρήσετε την ψυχραιμία σας και την αισιοδοξία σας.

ΜΗΝ ΨΑΧΝΕΤΕ ΔΙΚΑΙΟΛΟΓΙΕΣ

Μην διευκολύνετε το αγαπημένο σας πρόσωπο να συνεχίσει να πίνει λέγοντας ψέματα για να τον προστατεύσετε από τις συνέπειες του αλκοόλ.

ΝΑ ΕΙΣΤΕ ΘΕΤΙΚΟΙ

Θυμηθείτε ότι και η κατάχρηση και η εξάρτηση από το αλκοόλ και από τις ουσίες μπορούν να ξεπεραστούν. Μάθετε για τις θεραπείες που υπάρχουν και συζητήστε τις επιλογές που μπορεί να έχει το αγαπημένο σας πρόσωπο.

ΕΣΤΙΑΣΤΕ ΣΤΙΣ ΠΡΟΣΠΑΘΕΙΕΣ ΣΑΣ

Ενθαρρύνετε τον φίλο ή το μέλος της οικογένειας σας να ζητήσει βοήθεια χωρίς να ασκήσετε πίεση.

ΜΗΝ ΚΑΤΗΓΟΡΕΙΤΕ ΤΟΝ ΕΑΥΤΟ ΣΑΣ

Δεν φταίτε εσείς για το πρόβλημα του αγαπημένου σας προσώπου με το αλκοόλ και δεν μπορείτε να έχετε τον πλήρη έλεγχο. Αφήστε τον ίδιο να αναλάβει την ευθύνη του.

ΦΡΟΝΤΙΣΤΕ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΣΑΣ

Μην εκτίθεστε σε επικίνδυνες καταστάσεις. Βρείτε έναν φίλο που μπορείτε ανά πάσα ώρα να καλέσετε για βοήθεια αν χρειαστεί.

ΥΠΟΧΩΡΗΣΤΕ

Μην διαπληκτίζεστε ,μην κάνετε κήρυγμα και μην κατηγορείτε ή απειλείτε το άτομο που έχει  πρόβλημα με το ποτό. Προσπαθήστε να μένετε σταθεροί, οριοθετημένοι και ουδέτεροι.

ΚΑΙ ΤΕΛΟΣ ΝΑ ΘΥΜΑΣΤΕ ΟΤΙ Η ΑΠΕΞΑΡΤΗΣΗ ΑΠΟ ΤΟ ΑΛΚΟΟΛ ΕΙΝΑΙ ΜΙΑ ΔΥΣΚΟΛΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΟΧΙ ΟΜΩΣ ΑΔΥΝΑΤΗ ΝΑ ΠΡΑΓΜΑΤΟΠΟΙΗΘΕΙ.ΚΑΙ ΤΕΛΟΣ ΝΑ ΘΥΜΑΣΤΕ ΟΤΙ ΤΟ ΜΟΝΟ ΠΡΟΣΩΠΟ ΠΟΥ ΜΠΟΡΕΙΤΕ ΝΑ ΑΛΛΑΞΕΤΕ ΕΙΝΑΙ ΤΟΝ ΕΥΑΤΟ ΣΑΣ.

ΤΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ ΤΗΣ ΕΝΟΧΗΣ

παραθεώρηση του αξιολογικού συστήματος ζωής του ασθενούς, εκ μέρους του ψυχοθεραπευτή, κλείνει τα μάτια της ψυχοθεραπείας μπροστά στο βασικότερο υπαρξιακό του πρόβλημα το πρόβλημα της ενοχής. Η ψυχοθεραπεία δεν παραθεωρεί απλώς το αίσθημα ένοχης (Schuldgefuhl), αλλά το αποστρέφεται και πολλές φορές δείχνει ότι το «μισεί». Επειδή, ακριβώς, ο όρος ενοχή ηχεί πάντοτε σαν το αρνητικό κατάλοιπο αξιολογικών βιώσεων του ατόμου, η ψυχοθεραπεία, που επιμένει να θέλει (πάντοτε θεωρητικά) να μένει μακριά από συσχετίσεις με ηθικές ή πνευματικές αξίες, αρνείται ακόμη και την ψυχολογική υπόσταση της ενοχής στον υπαρξιακό χώρο της ατομικής ζωής.

Το αίσθημα της ενοχής είναι για την ψυχοθεραπεία ουτοπικό βίωμα, φαντασίωση, «ασήμαντο» επιφαινόμενο της ψυχικής νοσηρότητας. Μάλιστα, ιδιαιτέρως η φροϋδική ψυχανάλυση, για να βοηθήσει το νευρωτικό άτομο να αποδεσμευθεί από τις (νευρωτικές) συνέπειες καταπιεστικών «απαγορεύσεων», προτείνει την εξουδετέρωση της (πατρικής) αυθεντίας. Το άτομο που θέλει να βιώσει την ψυχική του υγεία πρέπει να αποδεσμευθεί (ή να αποδεσμεύεται) από κάθε «πρέπει» που εκφράζει μια οποιαδήποτε «πατρική» προσταγή.

Κάθε «πρέπει» πρέπει να απορρίπτεται

Αυτόν τον υπαρξιακό διάλογο των δύο συγκρουόμενων «πρέπει» δεν τον έχει ακόμη υποπτευθεί η ψυχανάλυση σαν προβολή της δικής της συγκρούσεως στον ανθρώπινο ψυχικό χώρο. Κι εδώ συλλαμβάνεται να μυθολογεί «ασυνείδητα». Γιατί μόνο αν μπορούσε ποτέ να ξεφύγει το άτομο από το στενό χώρο του «πρέπει», θα μπορούσε να είναι ελεύθερο, όπως το θέλει η ψυχανάλυση. Ο συνεχής, όμως, αγώνας εναντίον ενός «πρέπει» (υπαρξιακού), κάτω από την πίεση ενός άλλου «πρέπει» (ψυχαναλυτικού), είναι η ψυχολογική παγίδα στην οποία ολισθαίνει το άτομο που προσπαθεί να συμμορφώνεται με τους ψυχαναλυτικούς «κανόνες». Έτσι, άθελά του αποδύεται σ’ ένα μυθικό αγώνα ψυχικής υγείας.

Αυτός, εξάλλου, ο εγκλωβισμός του ατόμου μεταξύ των δύο «πρέπει» εκφράζει, συγχρόνως, το είδος, τις διαστάσεις και την ποιότητα του αισθήματος (ή βιώματος) της ενοχής, που αποτελεί πάντοτε το έσχατο υπόβαθρο του υπαρξιακού προβληματισμού του ατόμου αυτού. Πράγμα που σημαίνει την αναπόφευκτη σύνδεση του ατόμου με τις αξιολογικές διαστάσεις της υπαρξιακής του προοπτικής! Ακόμη και στο χώρο του  ψυχολογικού -«υπαρξιστικού» στοχασμού, η αίσθηση της ενοχής βιώνεται σε συνάρτηση με την προοπτική της υπάρξεως.

Αυτό, ακριβώς, δείχνει ότι η ψυχολογία, από τη φύση της, εκφράζει, είτε το θέλει είτε όχι, αξιολογικές ποιότητες ζωής. Η γενική αρχή ότι η ψυχολογία είναι μια ουδέτερη αξιολογικά επιστήμη, είναι πράγματι, ο μεγαλύτερος «μύθος» που κυκλοφορεί στους χώρους του θεωρητικού αλλά και του πρακτικού προβληματισμού της επιστήμης αυτής. Γι’ αυτό, άλλωστε, το νευρωτικό χαρακτήρα της ίδιας της ψυχολογίας (Carusο) πρέπει να αποδώσει κανείς στην απώθηση της ενοχής της για την μυθική προβολή του μεγάλου αυτού ψεύδους!

Χρώματα και Ψυχολογία

Χρώματα και Ψυχολογία

Το κάθε χρώμα προκαλεί διαφορετικά οπτικά ερεθίσματα και κατ’ επέκταση εκφράζει διαφορετικά συναισθήματα. 

Η ψυχολογία ενός ατόμου που ντύνεται στα λευκά δεν είναι η ίδια με ενός που προτιμά το κόκκινο. Τα πειράματα και οι έρευνες που έχουν γίνει σχετικά με την επιρροή των χρωμάτων στον άνθρωπο είναι πάρα πολλά. Έχει παρατηρηθεί, για παράδειγμα, ότι οι άνθρωποι που περιβάλλονται συνέχεια από ζωηρά και φωτεινά χρώματα, χαίρουν καλύτερης φυσικής κατάστασης και ψυχικής ηρεμίας από εκείνους που περιβάλλονται από μουντά χρώματα.

Πειράματα σε επαγγελματικούς χώρους καταδεικνύουν επίσης, ότι οι εργαζόμενοι αποδίδουν καλύτερα σε ένα φωτεινό χώρο με ευχάριστα χρώματα, παρά σε ένα σκοτεινό χώρο. Έχει παρατηρηθεί ακόμη, ότι ο άνθρωπος επιλέγει να ντυθεί με τα χρώματα που εναρμονίζονται τέλεια στην ψυχολογική του κατάσταση. Για παράδειγμα, ένας άνθρωπος που πάσχει από κατάθλιψη θα προτιμήσει τα σκούρα χρώματα, σε αντίθεση με κάποιον που η ψυχολογική του κατάσταση είναι καλή, ο οποίος θα προτιμήσει χαρούμενα χρώματα.

Λευκό

Το λευκό είναι το χρώμα του φωτός και συμβολίζει την αγνότητα.

Το άτομο που επιλέγει το λευκό χαρακτηρίζεται από αθωότητα, ειλικρίνεια και προτίμηση στη λιτότητα.

Άνθρωποι που αποφεύγουν το λευκό χρώμα, χαρακτηρίζονται από ρεαλισμό κι ορθολογισμό. Γνωρίζουν και αποδέχονται τα ελαττώματά τους, αλλά συνήθως δεν επιθυμούν να τα διορθώσουν.

Μαύρο

Το μαύρο εμπνέει σεβασμό, πλούτο, κομψότητα και σε κάποιες περιπτώσεις ακόμα και μυστήριο.

Ακόμα είναι συνδεδεμένο με το πένθος και το άγνωστο, το θάνατο, την κατάθλιψη και τη μοναχικότητα.

Το μαύρο, ουσιαστικά είναι η απουσία χρώματος. Θεωρητικά αυτή η απουσία χρώματος μπορεί να αποδοθεί στην έλλειψη ζωντάνιας, χαράς και κοινωνικότητας. Θα μπορούσαμε να πούμε ότι ο άνθρωπος που προτιμά το μαύρο είναι σοβαρός, εσωστρεφής και κάποιες φορές μυστικοπαθής.

Οι άνθρωποι που δείχνουν αποστροφή προς το μαύρο χρώμα, επιδιώκουν την ανεξαρτησία και την απελευθέρωση από κάθε εξάρτηση και χαρακτηρίζονται από φοβία για το άγνωστο.

Κόκκινο

Το κόκκινο θεωρείται «το χρώμα των χρωμάτων» και σε κάποιες γλώσσες είναι συνώνυμο με το «χρωματισμένο» ή ακόμα και με το «όμορφο».

Το κόκκινο χρώμα έχει αποτυπωθεί στη συνείδηση μας ως το χρώμα του έρωτα, ίσως γιατί επιστημονικά, είναι μια απόχρωση που διεγείρει τις αισθήσεις κι ενεργοποιεί την κυκλοφορία του αίματος. Δεν φαίνεται παράξενο, λοιπόν, ότι εκείνοι που το διαλέγουν, χαρακτηρίζονται από πάθος, σεξουαλικότητα, ενεργητικότητα, κι αυθορμητισμό.

Πέρα από το πάθος όμως το κόκκινο είναι το πιο έντονο της χρωματικής παλέτας κι έχει παραλληλιστεί και με την επιθετικότητα, τη δύναμη, την φιλοδοξία και την επαναστατικότητα.

Οι άνθρωποι που το αποφεύγουν είναι συνήθως κυκλοθυμικοί και εγωκεντρικοί. Δεν αποκλείεται επίσης, να έχουν φοβίες που δεν έχουν καταφέρει ακόμα να αντιμετωπίσουν.

Κίτρινο

Είναι το χρώμα που τραβάει περισσότερο από οποιοδήποτε την προσοχή μας. Χρησιμοποιείται σε διαφημιστικές εκστρατείες, σε πινακίδες και δεν είναι τυχαίο το γεγονός ότι τα ταξί μας είναι κίτρινα.

Επίσης είναι το χρώμα του ήλιου, του στοιχείου που μας δίνει ζωή. Αυτοί που δείχνουν προτίμηση στο κίτρινο χαρακτηρίζονται από ζωντάνια κι ενεργητικότητα, είναι επικοινωνιακοί, ευτυχείς κι αγαπούν τη διασκέδαση και την καλοπέραση.

Βέβαια σύμφωνα με άλλες θεωρίες το κίτρινο αντιπροσωπεύει την αρρώστια, το φθόνο και τον κίνδυνο.

Εκείνοι που το αποφεύγουν, συνήθως απογοητεύονται εύκολα και προσπαθούν να εξηγήσουν τα συναισθήματα με τη λογική.

Πορτοκαλί

Δεν είναι τυχαίο ότι το πορτοκαλί χρώμα έχει πάρει το όνομα του από το πορτοκάλι. Στο μυαλό μας συνδέουμε το συγκεκριμένο χρώμα με την ευδαιμονία και την υγεία.

Οι άνθρωποι που αγαπούν το πορτοκαλί χρώμα, χαρακτηρίζονται από διασκέδαση, άνεση, αφθονία, θέρμη, κοινωνικότητα, δυναμισμό και ανεξαρτησία.

Εκείνοι που δεν το προτιμούν είναι συνήθως ανεκτικοί με τους γύρω τους ενώ είναι πιθανό να είναι συναισθηματικά καταπιεσμένοι.

Πράσινο

Στα χρόνια του Μεσαίωνα, το πράσινο ήταν συνδεδεμένο με το κακό και συχνά ακόμα και με τον ίδιο το Διάβολο.

Με το πέρασμα των αιώνων όμως, το πράσινο αποσυνδέθηκε από το σατανικό κι έγινε συνώνυμο της πίστης, της φύσης και της αρμονίας.

Οι λάτρεις του πράσινου χρώματος είναι ειρηνικοί, αποφεύγουν τις διαμάχες κι αγαπούν την άνεση, τη θαλπωρή και την ισορροπία.

Άνθρωποι που το αποφεύγουν χαρακτηρίζονται από προτίμηση στην ανεξαρτησία παρά στην αφοσίωση και την οικογενειακή ζωή.

Μπλε

Το μπλε είναι το σύμβολο της ειρήνης, της ηρεμίας και του ονείρου.

Οι άνθρωποι που τους αρέσει το μπλε χρώμα, χαρακτηρίζονται από ψυχραιμία, ονειροπόληση, αφοσίωση, οργάνωση, νοσταλγία και ειλικρίνεια.

Το σκούρο μπλε ωστόσο, ίσως λόγω της συγγένειας του με το μαύρο, χαρακτηρίζει μελαγχολία.

Εκείνοι που το αποφεύγουν χαρακτηρίζονται από πειθαρχία κι εργατικότητα. Είναι αποφασιστικοί και δεν αποκλίνουν από τους στόχους τους.

Καφέ

Το καφέ είναι το χρώμα της γης, της ισορροπίας και της σταθερότητας.

Αυτοί που διαλέγουν το συγκεκριμένο χρώμα είναι συνήθως πρακτικοί, ισορροπημένοι κι απλοί.

Εκείνοι που το αποφεύγουν είναι περιπετειώδεις, ανήσυχοι και χαρακτηρίζονται από αποστροφή στην ρουτίνα.

Γκρι

Ανάμεσα στο μαύρο και το άσπρο, το γκρι αποτελεί μια «διπλωματική» λύση καθώς οι «οπαδοί» του χαρακτηρίζονται από διακριτικότητα αλλά και αδιαφορία.

Άνθρωποι που το αποφεύγουν προτιμούν την ειλικρίνεια και την ευθύτητα σε σχέση με την διπλωματία.

ΠΟΤΕ ΝΑ ΖΗΤΗΣΩ ΤΗ ΒΟΗΘΕΙΑ ΨΥΧΟΛΟΓΟΥ;

Πολλοί άνθρωποι αναρωτιούνται συχνά σχετικά με τη χρησιμότητα των υπηρεσιών ψυχικής υγείας αλλά και για το πότε πρέπει ή ενδείκνυται ουσιαστικά να αναζητήσει κανείς τη βοήθεια ενός ψυχολόγου. Όσοι βέβαια έχουν ήδη αναζητήσει αυτή τη βοήθεια και έχουν ξεκινήσει ψυχοθεραπεία συνήθως απαντούν σε αυτό το ερώτημα με τη φράση: « …δεν πήγαινε άλλο πια». Είναι γεγονός ότι τα περισσότερα άτομα που αναζητούν τη βοήθεια ενός ψυχολόγου έχουν ήδη προσπαθήσει για αρκετό χρονικό διάστημα μόνοι τους ή με τη βοήθεια φίλων ή γνωστών να βρουν λύση στα δυσάρεστα συναισθήματα που βιώνουν καθημερινά, αλλά δεν έχουν βρει μια διέξοδο. Το αίσθημα του άγχους, του φόβου, της θλίψης που βαραίνει την ψυχή τους καθημερινά και δεν την αφήνει να απολαύσει τις χαρές της ζωής, η απαισιοδοξία, έρχονται και ξανάρχονται χωρίς να μπορούν να απαλλαγούν από αυτά και να νιώσουν καλύτερα. Το «βάρος» που βιώνουν είναι μεγάλο και, κυρίως, η αίσθηση του αδιεξόδου: «τίποτα δεν αλλάζει και δεν υπάρχει ένας τρόπος για να νιώσουν καλύτερα». Μια σημαντική ένδειξη λοιπόν για το πότε πρέπει κανείς να αναζητήσει βοήθεια από έναν ψυχολόγο είναι όταν νιώθει ότι δεν τα βγάζει πέρα πια και ότι δεν ελέγχει την κατάσταση της καθημερινής του πραγματικότητας. Όταν νιώθει ότι δεν μπορεί να αλλάξει μόνος του τη ροή της ζωής του και να απαλλαχθεί από το βάρος και την αίσθηση αδιεξόδου που βιώνει καθημερινά.

Επιπλέον, το άτομο που αναζητά τη βοήθεια του ψυχολόγου έχει ήδη ακούσει πολλές συμβουλές από τον ίδιο του τον εαυτό αλλά και από τους άλλους οι οποίες δεν τον έχουν βοηθήσει να νιώσει καλύτερα. Τώρα πια θέλει να ακούσει μια επιστημονική γνώμη και να «αφεθεί», όντας κουρασμένος και εξαντλημένος από τα συμπτώματά του, στη βοήθεια και τα χέρια ενός ειδικού επιστήμονα. Παράλληλα, θέλει κάποιος, επιτέλους, να νιώσει πραγματικά και σε όλη του την έκταση αυτό που νιώθει ο ίδιος και τον βασανίζει στην καθημερινότητά του!Αυτό ίσως αποτελεί ουσιαστικά και την πρωταρχική επιθυμία ενός ατόμου που αναζητά ψυχολογική βοήθεια: ένας άλλος άνθρωπος να νιώσει και να συναισθανθεί σε όλο το βάθος και την έκτασή του το πρόβλημα που τον απασχολεί… Τα δυσάρεστα συναισθήματα που έρχονται και ξανάρχονται και δεν τον αφήνουν να απολαύσει τις χαρές της ζωής…

Παράλληλα, ξεκινώντας την ψυχοθεραπεία ανακαλύπτει κανείς ότι η συζήτηση και η σχέση με έναν ψυχολόγο είναι διαφορετική από αυτή που αναπτύσσεται με έναν φίλο ή συγγενή. Πολλές φορές λέγεται ότι «αφού μπορώ να τα πω σε έναν καλό φίλο και να νιώσω καλύτερα γιατί να πάω στον ψυχολόγο»; Αν πράγματι ένας φίλος μπορεί να μας κάνει να νιώσουμε καλύτερα και να κάνουμε αλλαγές στη ζωή μας προς την κατεύθυνση που επιθυμούμε τότε βέβαια, σε αυτή την περίπτωση, δεν χρειάζεται να αναζητήσουμε τη βοήθεια του ψυχολόγου. Κυρίως, όμως, εδώ αναφερόμαστε στις περιπτώσεις εκείνες που το άτομο, ακόμη και μετά από συζητήσεις και συμβουλές από φίλους ή συγγενείς νιώθει ότι το πρόβλημά του δεν έχει γίνει κατανοητό, ότι κάτι πιο μπερδεμένο, πολύπλοκο, άλυτο, τον απασχολεί και έρχεται και ξανάρχεται χωρίς ο ίδιος να καταφέρνει να νιώσει καλύτερα. Επίσης, πάντα διαπιστώνει κανείς κατά τη διάρκεια μιας ψυχοθεραπείας ότι τα αίτια που δημιουργούν ένα ψυχολογικό πρόβλημα δεν είναι πάντα ορατά από το συνειδητό κομμάτι του εαυτού μας… Με άλλα λόγια δεν τα γνωρίζουμε και δεν έχουμε επίγνωση γι’ αυτά και εμείς οι ίδιοι. Χρειάζεται επομένως μια ειδική τεχνική, η ψυχοθεραπευτική τεχνική, που θα βοηθήσει να συνειδητοποιηθεί και να αναλυθεί αυτό το ασυνείδητο υλικό και να κατανοήσουμε τι ακριβώς ήταν αυτό που μας φαινόταν άλυτο, δυσεπίλυτο και τόσο ασαφές στο παρελθόν.

Και βέβαια ας μην ξεχνάμε ότι στη σημερινή εποχή μπορεί να έχουμε επιλύσει σημαντικά επιστημονικά ερωτήματα και η τεχνολογία να έχει πραγματοποιήσει τεράστια άλματα, παραμένουμε όμως εμείς οι ίδιοι, μέσα σε όλο αυτό το υπέρμετρο τεχνολογικό κατόρθωμα της εποχής μας, πιο μόνοι και πιο προβληματισμένοι από ποτέ άλλοτε. Γιατί σίγουρα δεν μπορούμε να δώσουμε απάντηση στο πώς τα λεγόμενα «ψυχολογικά προβλήματα» που παλαιότερα οι άνθρωποι θεωρούσαν τόσο απλά και εύκολα και τα προσπερνούσαν με περισσή ευκολία, έχουν γίνει τόσο δυσεπίλυτα, ενώ η τεχνολογία έχει καταφέρει τα ακατόρθωτα; Πώς γίνεται να νιώθουμε τόσο αδύναμοι και μόνοι μέσα σε αυτή την τρομερή αίσθηση παντοδυναμίας που μας έχει προσφέρει η επιστημονική πρόοδος; Αυτό ίσως αποτελεί και ένα από τα σημαντικά υπαρξιακά ερωτήματα αλλά και φόβο του ανθρώπου σήμερα που μπορεί να τον οδηγήσει στην αναζήτηση ειδικής ψυχοθεραπευτικής βοήθειας.

Θα πρέπει επίσης να τονιστεί ότι η απόφαση να αναζητήσουμε βοήθεια από έναν ειδικό ψυχικής υγείας υποδεικνύει ότι ακόμη αγωνιζόμαστε, ότι έχουμε ελπίδες και όνειρα, ότι θέλουμε κατά βάθος να εξελιχθούμε και να αλλάξουμε κάτι στη ζωή μας, διαφορετικά δεν θα αναζητούσαμε βοήθεια. Με άλλα λόγια, η απόφαση να επισκεφτούμε έναν ψυχολόγο αποτελεί μια σημαντική ένδειξη «υγείας».Τέλος, όπως όλοι γνωρίζουμε, το κίνητρο σε μια ψυχοθεραπεία είναι πάντα πολύ σημαντικό. Πρέπει να επιθυμούμε να αλλάξουμε για να μπορέσει να επέλθει μια αλλαγή στη ζωή μας, πρέπει να νιώσουμε οι ίδιοι την ανάγκη αλλά και τη δύναμη για να αναζητήσουμε ειδική βοήθεια όταν τα προβλήματα που μας απασχολούν δεν επιλύονται πια με τους τρόπους που έχουμε ήδη προσπαθήσει πολλές φορές…